ზომხა-ახალი წლის ტრადიციები სვანეთში (გვ.2.)

ტიპი: ხელნაწერი
დასახელება: ზომხა-ახალი წლის ტრადიციები სვანეთში (გვ.2.)
დასახელება (ორიგ.): ზომხა
ავტორისეული აღწერა: მასალები ჩაწერილია მულახის თემის სოფ. ჟამუშში მთხრობელი: რაჟდენ ქალდანი 1946 წ.
შინაარსი: თუკი გამოლევისა შეეშინდებათ (ხული ბოლომდე არ დაიწვასო), მაშინ გამოიღებენ და შგილში შეინახავენ ანუ მიცვალებულების სულების გაბრძანების (ლიჰლომალის) დილამდე. ლიჰლომალის ამ ხულს წავიღებთ ტაბლასთან ერთად ეზოში (ჰაგამში ) და ტაბლის, სუფრის ლიფანეს და კურთხევის მერე ამბობენ: „ ჩვენს მიცვალებულებს (მეცლაბუს) კარგი ფეხიმც დაგეტოვებინოთ. ხულის ნამწვავს, თუნდათ პატარა ნახშირს შევინახავთ ან ხვალჩაბში ( ხუალ–ჩაბისგა ) ან კედელში გაეთებულ პატარა უჯრაში, თაროში (სანაიში). მერე როცა ყანებში ნაკელის გატანას ვიწყებთ, მაშინ ნაკელთან ერთად ჩავაგდებთ სავ–ჩავ – ში და გავიტანთ ხოლმე ყანაში. როგორც ამბობენ, კარგი მოსავალი იცის თურმე ხნულში ხულის ნამწვავის შერევამ. თუკი ხული მთელი ლიფაანალის მანძილზე ცეცხლში შენთების მიუხედავად დიდი მოცულობით დარჩება, ის არ მოსწონთ ხოლმე. იმიტომ რომ (ლეჟგნემი ნაუზგრი). ყანაში სარეველა ბალახის მოშორების დაუმავრებლობა იცის თურმეო ანუ სარეველა ბალახის არ გამოლევა იცის თურმე. ამ ხულს ახვევია თურმე ბავშვთა სულები. მოზარდების, ჩვილების, ბავშვების სულები მხოლოდდამხოლოდ ხულს ახვევია, და ამიტომ გვჩვევია, რომ ლიფაანალიში ხულზე აუცილებლად ვანთებთ სანთელს, აქვე ვდებთ სამ პატარა სეფისკვერს (სემი პიტულდს), სხვადასხვა ხილს, რძეს (რძეუკას) ვდგამთ ჭიქით, ბავშვების სათამაშოებს, თოჯინებს, სხვა რამეებსაც, რასაც გაერთობიან ბავშვები. ხულთან ლიფანე წესად გვაქვს მაშინ, როცა ვაკურთხებთ (ჩაბდარს) დანარჩენ ტაბლებს, კერიასთან ბავშვებს, როგორც წესი, რძით შეუნდობენ ხოლმე, რძითვე აკურთხებენ ხულის ტაბლას.
დამატებითი ინფორმაცია: ტექსტი სვანურიდან ქართულ ენაზე ქეთევან მარგიანმა
თემი: მულახის თემი
სოფელი: ჟამუში
ტერიტორია: ზემო სვანეთი
წელი: 1946
მასალა: ქაღალდი, მელანი
ზომები: 20სმ × 17სმ
მდგომარეობა: დამაკმაყოფილებელი
დაზიანებები:
თეგები: ზომხალოცვარიტუალისაქონელისემიპიტულდსეფისკვერიხიცი ძუნე ბამბღუხული

სხვა გვერდები:


ამავე ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:

მსგავსი ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)


...
შავი ფხუ

შავი ფხუს დღეს უყველო სეფისკვერებს აცხობენ და შევალოცავთ ხოლმე თესვა–მ...

...
შობის დღესასწაული სვანეთში-ქრისდეეშ

ქრისტეშობა დღეს გამთენიისას (გათენებამდე) ქალები აცხობენ კვანჭილებს, და ხაჭაპ...

...
ტარის ოთხშაბათი

კურთხევის ორშაბათის მერე მესამე დღეს არის ტარის ოთხშაბათი (ტარი ჯიმაშ). იმ ...

...
ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.4)

მაშინ ვმუშაობთ. ორ მთვარეზე არ ვმუშაობთ, სამზე ვმუშაობთ, ოთხ მთვარეზ...

...
ტარიჯმაშის დღესასწაული (გვ.9)

მოცემულია ტარიჭაბუგვის // taritabűgv// tabgom-ის სახელით ცნობილი, აღდგომის შემდ...

...
ხოჩა ვებიშ

ამის მერე პარასკევს, ხოჩა ვებიშს, ლიფკუარია. ამ დღეს თხების მწყემსს კუბდარს დავუ...

...
კვირადღე (ბაიაა მიშლადეღ)

იმ დღეს ცარიელი ლემზირებით ლოცვა გვჩვევია. ხორბლის პურს შეალოცავენ მაცხოვარ...

...
ალèნგçერ

19/05 ალèნგçერ 01/04 მერე ორშაბათს ალèნგçერი ჰქვია. ამ დღეს თითო ქალი ოჯახიდან ...

...
დიდი ხუთშაბათი კარგი ხუთშაბათი (გვ.2.)

აღდგომის ხუთშაბათს დღისით ვაკეთებთ ხორბლის ფაფას. საღამოს ვიტრაპეზებთ. ტრაპეზ...

...
ზომხა. ახალი წელი სვანეთში (გვ.3. დასასრული). ზომხა. ახალი წელი სვანეთში (სოფელი იფხი)

ახლა მეორე დღეს არის ზომხა. დილით ახალგათენებულზე სამი მეეკვლე; ერთ...

...
ფერიცვალება (გვ.2)

ელობ (ელიაობა)- პერპოლაშიდან (პეტრე-პავლობიდან) სამი კვირის შემდეგ მოდის ელობ (...

...
ლიკლაურე (გვ.1)

ლიკლაურე როცა ოჯახი კალოობას მორჩება, ლიკლაურე ჰქვია. საკლავს დავკლავთ და შევავე...

სხვა ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:

სხვა ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)


...
ხის მორისგან გამოთლილი წყლის ჭურჭელი

ხის მორისგან გამოთლილი წყლის ჭურჭელი ...

...
დღესასწაული აღბა-ლაღრალ მულახში

აღბა-ლაღრალის დღესასწაული, საქმისაი ფალოსით და ჯოხით...

...
ბეჩოს მყვინვარი

ფოტოზე მოცემულია ბეჩოს მყინვარი ...

...
ქვაბში ხორცის ამოსარევი ხის ჯოხი

ქვაბში ხორცის ამოსარევი ხის ჯოხი ...

...
ქალების სალოცავი ჯგირან

ქალების სალოცავი ჯგირან სოფ. ჟამუშში, მულახის საზოგადოება ...

...
დეტალი საზამთრო საცხოვრისის, მსხვილფეხა საქონლის სადგომიდან

ფოტოზე მოჩანს მაჩუბის ბაგის ორნამენტირებული ტიხარი...

...
არყის ხისგან სამამაკაცო ლამპრების დამზადება მიცვალებულთა სულების მობრძანების დღეს

არყის ხისგან სამამაკაცო ლამპრების დამზადება მიცვალებულთა სულების მობრძანების დღ...

...
დღესასწაული ,,აღბა-ლაღრალი''

ეპიზოდი დღესასწაულიდან აღბა-ლაღრალი, საქმისაი ფალოსით და მისი ამალა...

...
გარდაცვლილის სულის მოსახსენიებელი სუფრა

გარდაცვლილის სულის მოსახსენიებლად გარეთ გაშლილი სუფრები...

...
კერა

კერა...

...
ცეცხლის საჩხრეკი ორთითა

ცეცხლის საჩხრეკი ორთითა ...

...
დიდების რიტუალი გარდაცვლილ სულთა გაცილების დღეს ლიფანალის დასრუებისას

ოჯახების დიდების რიტუალით დავლა სულების წასვლის დღეს (ლიფანალის დასრულებისას)....