ზომხა-ახალი წლის ტრადიციები სვანეთში (გვ.2.)

ტიპი:	ხელნაწერი
დასახელება:	ზომხა-ახალი წლის ტრადიციები სვანეთში (გვ.2.)
დასახელება (ორიგ.):	ზომხა
ავტორისეული აღწერა:	მასალები ჩაწერილია მულახის თემის სოფ. ჟამუშში მთხრობელი: რაჟდენ ქალდანი 1946 წ.
შინაარსი:	თუკი გამოლევისა შეეშინდებათ (ხული ბოლომდე არ დაიწვასო), მაშინ გამოიღებენ და შგილში შეინახავენ ანუ მიცვალებულების სულების გაბრძანების (ლიჰლომალის) დილამდე. ლიჰლომალის ამ ხულს წავიღებთ ტაბლასთან ერთად ეზოში (ჰაგამში ) და ტაბლის, სუფრის ლიფანეს და კურთხევის მერე ამბობენ: „ ჩვენს მიცვალებულებს (მეცლაბუს) კარგი ფეხიმც დაგეტოვებინოთ. ხულის ნამწვავს, თუნდათ პატარა ნახშირს შევინახავთ ან ხვალჩაბში ( ხუალ–ჩაბისგა ) ან კედელში გაეთებულ პატარა უჯრაში, თაროში (სანაიში). მერე როცა ყანებში ნაკელის გატანას ვიწყებთ, მაშინ ნაკელთან ერთად ჩავაგდებთ სავ–ჩავ – ში და გავიტანთ ხოლმე ყანაში. როგორც ამბობენ, კარგი მოსავალი იცის თურმე ხნულში ხულის ნამწვავის შერევამ. თუკი ხული მთელი ლიფაანალის მანძილზე ცეცხლში შენთების მიუხედავად დიდი მოცულობით დარჩება, ის არ მოსწონთ ხოლმე. იმიტომ რომ (ლეჟგნემი ნაუზგრი). ყანაში სარეველა ბალახის მოშორების დაუმავრებლობა იცის თურმეო ანუ სარეველა ბალახის არ გამოლევა იცის თურმე. ამ ხულს ახვევია თურმე ბავშვთა სულები. მოზარდების, ჩვილების, ბავშვების სულები მხოლოდდამხოლოდ ხულს ახვევია, და ამიტომ გვჩვევია, რომ ლიფაანალიში ხულზე აუცილებლად ვანთებთ სანთელს, აქვე ვდებთ სამ პატარა სეფისკვერს (სემი პიტულდს), სხვადასხვა ხილს, რძეს (რძეუკას) ვდგამთ ჭიქით, ბავშვების სათამაშოებს, თოჯინებს, სხვა რამეებსაც, რასაც გაერთობიან ბავშვები. ხულთან ლიფანე წესად გვაქვს მაშინ, როცა ვაკურთხებთ (ჩაბდარს) დანარჩენ ტაბლებს, კერიასთან ბავშვებს, როგორც წესი, რძით შეუნდობენ ხოლმე, რძითვე აკურთხებენ ხულის ტაბლას.
დამატებითი ინფორმაცია:	ტექსტი სვანურიდან ქართულ ენაზე ქეთევან მარგიანმა
თემი:	მულახის თემი
სოფელი:	ჟამუში
ტერიტორია:	ზემო სვანეთი
წელი:	1946
მასალა:	ქაღალდი, მელანი
ზომები:	20სმ × 17სმ
მდგომარეობა:	დამაკმაყოფილებელი
დაზიანებები:
თეგები:	ზომხა ლოცვა რიტუალი საქონელი სემიპიტულდ სეფისკვერი ხიცი ძუნე ბამბღუ ხული