| ტიპი: | ხელნაწერი | |
|---|---|---|
| დასახელება: | ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.3) | |
| დასახელება (ორიგ.): | ზომხა | |
| ავტორისეული აღწერა: | მასალა ჩაწერილია მულახის თემის სოფელ ჭოლაში. მთხრობელი: ემზა გუჯეჯიანი 1930 წელი | |
| შინაარსი: | მეკვლე ჩამოჯდება სკამზე. აიღებს ფუსნ მუჟეღს მთავარ სარიტუალო პურს, და თომის (წერექვის) კონას და სახლში მყოფ ყველა ადამიანს ხელს ახსნის რიტუალს ჩაუტარებს (აშიაშიხ). ამის შემდგომ მეკვლეს დააპურებენ, არაყს დაალევინებენ, დაათრობენ და საჩუქარს აძლევენ. ახალი წლის დღეს დაიბედებენ (სიტყვასიტყვით „დაიმთვარევებენ“) (ჟიიდშდოლეხ) ბევრ საქმეს! აიღებს მეკვლე ფუსნ მუჟეღს, მთავარ სარიტუალო პურს და თომის (წერექვის) კონას და მარჯვენა მხრიდან შეხვდება ხარებს და მშრომელ კაცს: „კარგი ახალი წელიწადიმც გქონოდეთ, კარგი შრომისა და გარჯის დრო დაგიდგეთ“. მაშინ მშრომელს, ვინც ტყეში იქნება წამსვლელი, ოჯახიდან მისცემენ ფუსნ მუჟეღს მთავარ სარიტუალო პურს. თუკი შეძლებს ტყეში ჭამას, იქვე უნდა შეჭამოს; თუ ვერ შეძლო მთლიანად ჭამა, მაშინ დააბრუნებს ოჯახში, უკანვე წამოიღებს. წესია, რომ ფუსნ მუჟეღს მთავარ სარიტუალო პურს – მხოლოდ მამაკაცები ჭამენ. ქალისთვის ეს აკრძალულია, არ შეიძლება! ღვთისმშობლის, ლამარიას სეფისკვერს კი ქალები ჭამენ ახალი წლის დილას სამეკვლეოებთან (ნაჭშხუნვართან) ერთად. დაბედება ანუ ლიდშდული ახალი წლის მეორე დღეს ცალკე სრულდება: ქაჯმა არ ამიხსნასო ხელი, იმის შიშით სამუშაოდ ჯერ არ მივდივართ. ამის მერე, მხოლოდ მაშინ, როცა დაემთხვევა კარგი მთვარე, მაშინ ვიწყებთ მუშაობას. ნაახალწლევს, როგორც კი პირველი ახალი მთვარე იქნება, | |
| დამატებითი ინფორმაცია: | ტექსტი სვანურიდან ქართულ ენაზე თარგმნა ქეთევან მარგიანმა | |
| თემი: | მულახის თემი | |
| სოფელი: | ჭოლაში | |
| ტერიტორია: | ზემო სვანეთი | |
| წელი: | 1930 | |
| მასალა: | ქაღალდი, მელანი | |
| ზომები: | 20სმ × 17სმ | |
| მდგომარეობა: | დამაკმაყოფილებელი | |
| დაზიანებები: | ||
| თეგები: | აშიაშიზომხალალაშ ხულთალემზირლოცვა | |
სხვა გვერდები:
ამავე ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:
მსგავსი ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჭოლაში, ზემო სვანეთი)
მაცხუარი თახაშ
01/04 მაცხუარ თახაშ 14/04 მერე სამშაბათს, მაცხუარ თახაშია. ოჯახიდან თითო კაცი...
ბერიკაობა-ყეენობა (აღბალაღრალი) (გვ.5.)
გუნუაანთ ჩამეგიანთა ერთ–ერთი წინაპარი (ხოშა) დაჭერილი ყოფილა კა...
თამფა საფტინ
მერე არის შაბათი და ამ დღეს ჰქვია თამფê საფტინ. ამ დღეს გვჩვევია ჯგèრაგში სალადბ...
გიმი ხურუარე ლიშედალ
15 მარტს მიწის ხვრელების ამოყრაა. ამ დღესაც უქმეა. ახალ მოტანილ წყალს არ სვამენ...
ბარბარობა (გვ.2.). ლატალის თემი
დღესასწაულთა თავი ბარბლაშია. ბარბალობა დღეს სხვის კარზე დაძახება არ შეიძლება - კ...
ზომხა-ახალი წლის ტრადიციები სვანეთში (გვ.2.)
თუკი გამოლევისა შეეშინდებათ (ხული ბოლომდე არ დაიწვასო), მაშინ გამოიღებენ ...
ისგ ლილჩალ
ამის მერე, ოთხშაბათს, არის ისგ ლილჩìლ (დიდმარხვის შუა პერიოდი) და ამ დღეს იციან ...
აღბიერი ტახრე უებიშ
აღბიერში პირველ პარასკევს ჰქვია ტახრე უებიშ. ლალჩადან ლიმპარიმდე ერთი კვირის მან...
ჭინკების, ეშმაკების, კუდიანების კვირეული (ჰერიაა მიიშუ) (გვ.2.)
ბაიას მეორე დღესვე, ორშაბათ დღეს ჭინკების, ეშმაკების, კუდიანების კვირეული...
მეისრაბი (გვ.2.). სოფელი იფხი
ს. იფხი დავით çოტაშერ ნანსყანი. მეისარობა დღეს, პირველად, ღორის ხორცის ჭამა ჩვენ...
ლიფანაალი-ადგომ (გვ.3.)
მეორე დღეს არის ნათლისღება, წყალკურთხევა (განცხდაბი). (შდრ. ძველი ქართ. ...
გაზაფხულის გიორგობა (გვ.12.)
აიღებენ ხატს, ეკლესიას სამჯერ შემოუვლიან ირგვლივ, მღერიან, ასრულებენ საგა...
სხვა ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:
სხვა ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჭოლაში, ზემო სვანეთი)
მიცვალებულის ნეშტთან მამაკაცების დატირების ერთ-ერთი მომენტი
ფოტოზე გამოსახულია ლატალის თემის სოფ. იენაშის მკვიდრის ბიაზრუკ წერედიანის დატირ...
გარდაცვლილის სულის მოსახსენებელ დღეს გაკეთებული საკურთხი მოხარშული ხორცით
გარდაცვლილის სულის მოსახსენიელბელ დღეს მოხარშული ხორცით გაკეთებული საკურთხი ...
მოსახსენებელი სუფრები საფლავებზე მარიამობა დღეს
საკურთხი სუფრები საფლავებზე მარიამობა ( ლიმერიე) დღეს. ...
ახალგარდაცვლილის საფლავზე გასვლა
ლიმერიეს დღეს ახალი გარდაცვლილებისთვის საკურთხის გარდა იციან სამოსის მიძღვნაც, რ...
სულის მოსახსენებელ დღეებში არყის სმა ეზოში მდგარ საერთო სათლიდან
მიცვალებულის სულის მოსახსენებლად წლისთავზე (სურვილის მიხედვით) არაყის სმა ეზოში ...
წლისთავის სუფრის კურთხევა
წლისთავზე გარდაცვლილი ქალისთვის სუფრის კურთხევა მღვდლის მიერ...
სამფეხა დაბალი მაგიდა-ტაბლა
მართკუთხა ფორმის ქაღალდზე შავი ფანქრით ჩახატული ტაბლა ...
სვანი მონადირე ბათლომ ნავერიანი მულახის თემის სოფ. ჟაბეშიდან
ფოტოზე გამოსახულია მონადირე ბათლომ ნავერიანი, იარაღით და მთაში სასიარულო ჯოხით ...
დაკრძალვა იფარის თემში
დაკრძალვა იფარის თემში, სოფ. ნაკიფარში.ფოტოზე აღბეჭდილია სოფ. ნაკიფარის ეკლესია,...
ცეცხლის საჩხრეკი ორთითა
ცეცხლის საჩხრეკი ორთითა ...
გარდაცვლილის სულის მოსახსენიებელი სუფრა
გარდაცვლილის სულის მოსახსენიებლად გარეთ გაშლილი სუფრები...
მარანი
მარანი...