ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.3.)

ტიპი:	ხელნაწერი
დასახელება:	ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.3.)
დასახელება (ორიგ.):	ზომხა
ავტორისეული აღწერა:	მასალა ჩაწერილია მულახის თემის სოფელ ჟამუშში. 1946 წელს
შინაარსი:	– „ყველაფერი მხოლოდდამხოლოდ კარგი: ადამიანის და საქონლის, სულდგმულის სიმრავლე, წლის უხვი მოსავალი!“. სახლს (ქორს) სამჯერ მარჯვნივ ტრიალით შემოუვლიან ირგვლივ. მერე ხარს დააბამენ და აჭმევენ: თივას დაუდებენ. მეკვლე ქალი ვედროს დადგამს კერიის, ღუმელის უკან. ამ დროს ოჯახის წევრები (მეყულფა) დგებიან ყველანი და ხელ–პირს დაიბანენ ყველანი ამ წყლით. ამას ეძახიან რძეს. გობს (ლალაშს) დადგამენ ღუმელზე, ფიქალზე. ამ დროს ოჯახის წევრები (მეყულფა) ჩამოჯდებიან კერიასთან. სახლის მეკვლე ხელის ამხსნელი (მიშიაშალი) ადგება, აიღებს მთავარ სარიტუალო პურს (ფუსნა მუჟეღუს) : ამაზე უდევს სეფისკვერი, ტკბილეული, ხორცის ნაჭრები... გამოყვება მთელ კერიას ირგვლივ და სათითაოდ ყველას გაუხნის ხელს (ყველას ჩაუტარებს ხელის ახსნის რიტუალს) (აშიაში), ვინც კი არის აქ. ლიშიაშის (ხელის ახსნის) დროს სახლის მეკვლე–ხელის ამხსნელს ხელი აქვს მოკიდებული მთავარ სარიტუალო პურზე (ფუსნა მუჟეღუზე): ვისაც უტარებენ ხელის ახსნის რიტუალს, იმასაც ხელი უკიდია მთავარ სარიტუალო პურზე (ფუსტის წინამძღოლზე), ფუსნა მუჟეღუზე: ატრიალებენ ამას მარჯვენა მიმართულებით და ხელის ამხსნელი (მეშიაში) ლოცავს ასე: „წელიწადის მცავალებელი ღვთაება კარგ წელიწადს გაგითენებს, დაგიყენებს,შეგინაცვლებს! ზრდით და მატებით გაგახარებს, დედას და მამას კარგად გიმყოფებს! გირგოლ ბაცი, ძუღუა კანდაშ უმტკივნელო წელიწადს გაგითენებს, შეგინაცვლებს! როგორც ეს მე ალალად მოგცე, ასევე ალალ წელიწადსამც შესდგომოდე, ასეთივე ალალი წელი გქონოდეს!“ ამ დროს (ლეშიაში) ვისაც ხელი აუხსნეს, იმან უნდა აკოცოს სეფისკვერს. (მეშიაში) ხელის ამხსნელი კი მისცემს სეფისკვერს, ხორცის ნაჭერს და სამეკვლეო პურების ნაწილს.
დამატებითი ინფორმაცია:	ტექსტი სვანურიდან ქართულ ენაზე თარგმნა ქეთევან მარგიანმა
თემი:	მულახის თემი
სოფელი:	ჟამუში
ტერიტორია:	ზემო სვანეთი
წელი:	1946
მასალა:	ქაღალდი, მელანი
ზომები:	20სმ × 17სმ
მდგომარეობა:	დამაკმაყოფილებელი
დაზიანებები:
თეგები:	ადგომ აშიაშეხ ლიდშდოლე ზომხა ლეზომახ ლიდშდოლე ლიშიაში მეკვლე მეშიაში მოჭშხალა ნაჭშხუნვარი რიდეელიმზირე უეხ ფუსნა მუჟეღუს ქორ ქორა მჭშხი შიმი ლიფუშდე ხული