| ტიპი: | ხელნაწერი | |
|---|---|---|
| დასახელება: | ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.5.) | |
| დასახელება (ორიგ.): | ზომხა | |
| ავტორისეული აღწერა: | მასალა ჩაწერილია მულახის თემის სოფელ ჟამუშში. 1946 წელს | |
| შინაარსი: | ლალაშს (გობს) ჩამოიღებს და დადგამს ფიქალზე (ღუმელზე). მერე უკვე მეორედაც აუხნის ხელს ოჯახის წევრებს / ჩაუტარებს ხელის ახსნის (ლიშიაში) რიტუალს; აუხსნის ხელს მთავარ სარიტუალო პურით (ფუსნა მუჟეღით) და თითო სეფისკვერით, იმიტომ რომ ხელცარიელი, რა თქმა უნდა, არ შეიძლება ხელის ახსნა, ხელის შენაცვლება (შიმი ლიფუშდე). მერე უკვე გარე მეკვლე მიდის. და ამ სახლში უკვე მოდიან სხვები, ყველანი ისინი, ვისაც სიამოვნებთ ამ ოჯახში მოსვლა და ამ სახლის ხელის ახსნა, ხელის შენაცვლება. ახალი წელი არის დღესასწაულების დასაწყისი, ამიტომ ამ დღეს მხოლოდ დაიბედებენ „დაიმთვარევენ“ (ჟი იდშდოლეხ) მუშაობას, თორემ მუშაობით მაონცადამაინც არავინ არ მუშაობს. ახალი წლის დღესასწაულის გამართვა ბევრ ოჯახს სჩვევია. ამიტომაც საახალწლოდ ყველა ამზადებს საკლავს. ამ საკლავს ჰქვია საახალწლო (ლეზომახ). მოიმარაგებენ არაყს და დაპატიჟებენ სხვა ოჯახებს და ქეიფობენ ახალი წელს, დღისაითაც და ღამითაც. მეორე წელს მეორე მოსახლე გააკეთებს ამგვარადვე. დღესასწაულების მასპინძლობისას წესია, რომ რამდენი კაციც არის ერთ მოსახლესთან, იმდენივე უნდა იყოს მომავალ წელს მეორესთანაც. თუკი რომელიმე კომლი, მოსახლე უფრო მრავალრიცხივანია, მაშინ საგანგებოდ გადაუდებენ მათ ულუფას, მათ წილს. ახალ წელს არც მიცვალებულებისთვის სუფრის კურთხევა გვჩვევია და არც ცხობა. მთავარი სარიტუალო პურის (ფუსნა მუჟეღის) ჭამა ქალებისთვის არ შეიძლება, აკრძალულია! მხოლოდ კაცებისთვის შეიძლება! მთავარ სარიტუალო პურს „ფუსტის წინამძღოლს“ (ფუსნა მუჟეღს) დაჭრიან ლიფანეს კვირეულის (ადგომის) წინა დღეს, როდესაც დაბედებას, დამთვარევებას (ლიდშდოლეს) დაამთავრებენ. მაგრამ დაჭრამდე ჯერ საბძელში თივას და ახოს (უეხს) აუხსნიან ხელს (აშიაშეხ), მერე კი დაანაწილებენ და შეჭამენ. | |
| დამატებითი ინფორმაცია: | ტექსტი სვანურიდან ქართულ ენაზე თარგმნა ქეთევან მარგიანმა | |
| თემი: | მულახის თემი | |
| სოფელი: | ჟამუში | |
| ტერიტორია: | ზემო სვანეთი | |
| წელი: | 1946 | |
| მასალა: | ქაღალდი, მელანი | |
| ზომები: | 20სმ × 17სმ | |
| მდგომარეობა: | დამაკმაყოფილებელი | |
| დაზიანებები: | ||
| თეგები: | აშიაშეზომხალემზირლოცვანაჭშხუნვარხული | |
მსგავსი ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)
მერე, კვირა დღეს ჰქვია ლიâდუში. ამ დღეს გირგვლიანები, სტეფლიანები და თამლიანები ...
აღდგომის შაბათ დღეს მღვდელი და დიაკონი ოჯახიდან ოჯახში დადიან აღდგომის კვი...
კი მოიხელთებენ. როგორც ამბობენ, კარგად, გვარიანად გამურვამ კარგი ახალი წ...
მიცვალებულის სახლეზე რასაც გაამზადებენ საკურთხს (საჭმელსაც და სამოსსაც), ი...
16/04 ზუზა დიკ 29/04 მერე, ოთხშბათს ზუზა დიკ - ია (ზუზა-დიკ) ეს დღე უქმეა ქარის...
ლიფანაალი 0.5.0.1 ადგომ 18. 01 ლიფანალის პირველ დღეს ჰქვია ადგომ. ადგომ ყოველ...
კრაბ არის ლიგერგის წინადღე. სრულდება შესაწირავები დიდი ღმერთისთვის. მეორე დღეს ...
პეტრეპევლობის მერე 15 დღე უკლია კვირიკობამდე. იმ დღეს ყველა ოჯახი, ვისაც თხები ჰ...
დიდმარხვამდე ხუთი დღით ადრე „ლიგიერგის ანგარიშია“ და ჯგèრაგის დღეა. ჯგèრაგის კაც...
08/09 ლამარია ლიფთგìლ 21/09 მარიამობის მერე, 8 სექტემბერს ლამარიას შობაა. იმ დღ...
07/04 სიკçობ 20/04 მეორე დღეს ჰქვია „სიკობ“ იმ დღეს კაცები ერთ - ერთი ოჯახიდან...
ლიâდუშის მეორე დღეს, ორშაბათს ლითნაღის ეძახიან. იმ დღეს ძღვენის მიმტანი ადამიანი...
სხვა ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)
სამამაკაცო ლამპრების დაწვა საფლავზე ლამპრობაზე ...
საფუარის დასაყენებელი ხის კასრი ...
გარდაცვლილის გამოსახულება წლისთავის სუფრასთან...
სახლების დიდებით შემოვლა გარდაცვლილ სულთა წასვლის დღეს (ლიფანალის დასრულებისას)...
ლიმერიეს დღეს ახალი გარდაცვლილებისთვის საკურთხის გარდა იციან სამოსის მიძღვნაც, რ...
ხის მორისგან გამოთლილი წყლის ჭურჭელი ...
ფარცხი - მოხვნის შემდეგ მიწის მოსასწორებელი...
ხის ჯამი ...
მაგიდა გარდაცვლილის თავთან; გარდაცვლილის საყვარელი საყოფაცხოვრებო ნივთებით და ...
სამიწათმოქმედო იარაღები-გუთანი და გუთნის ნაწილები განმარტებებით ...
ფოტოზე მოცემულია ბეჩოს უღელტეხილი...
არყის ხისგან სამამაკაცო ლამპრების დამზადება მიცვალებულთა სულების მობრძანების დღ...