ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.5.)

ტიპი: ხელნაწერი
დასახელება: ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.5.)
დასახელება (ორიგ.): ზომხა
ავტორისეული აღწერა: მასალა ჩაწერილია მულახის თემის სოფელ ჟამუშში. 1946 წელს
შინაარსი: ლალაშს (გობს) ჩამოიღებს და დადგამს ფიქალზე (ღუმელზე). მერე უკვე მეორედაც აუხნის ხელს ოჯახის წევრებს / ჩაუტარებს ხელის ახსნის (ლიშიაში) რიტუალს; აუხსნის ხელს მთავარ სარიტუალო პურით (ფუსნა მუჟეღით) და თითო სეფისკვერით, იმიტომ რომ ხელცარიელი, რა თქმა უნდა, არ შეიძლება ხელის ახსნა, ხელის შენაცვლება (შიმი ლიფუშდე). მერე უკვე გარე მეკვლე მიდის. და ამ სახლში უკვე მოდიან სხვები, ყველანი ისინი, ვისაც სიამოვნებთ ამ ოჯახში მოსვლა და ამ სახლის ხელის ახსნა, ხელის შენაცვლება. ახალი წელი არის დღესასწაულების დასაწყისი, ამიტომ ამ დღეს მხოლოდ დაიბედებენ „დაიმთვარევენ“ (ჟი იდშდოლეხ) მუშაობას, თორემ მუშაობით მაონცადამაინც არავინ არ მუშაობს. ახალი წლის დღესასწაულის გამართვა ბევრ ოჯახს სჩვევია. ამიტომაც საახალწლოდ ყველა ამზადებს საკლავს. ამ საკლავს ჰქვია საახალწლო (ლეზომახ). მოიმარაგებენ არაყს და დაპატიჟებენ სხვა ოჯახებს და ქეიფობენ ახალი წელს, დღისაითაც და ღამითაც. მეორე წელს მეორე მოსახლე გააკეთებს ამგვარადვე. დღესასწაულების მასპინძლობისას წესია, რომ რამდენი კაციც არის ერთ მოსახლესთან, იმდენივე უნდა იყოს მომავალ წელს მეორესთანაც. თუკი რომელიმე კომლი, მოსახლე უფრო მრავალრიცხივანია, მაშინ საგანგებოდ გადაუდებენ მათ ულუფას, მათ წილს. ახალ წელს არც მიცვალებულებისთვის სუფრის კურთხევა გვჩვევია და არც ცხობა. მთავარი სარიტუალო პურის (ფუსნა მუჟეღის) ჭამა ქალებისთვის არ შეიძლება, აკრძალულია! მხოლოდ კაცებისთვის შეიძლება! მთავარ სარიტუალო პურს „ფუსტის წინამძღოლს“ (ფუსნა მუჟეღს) დაჭრიან ლიფანეს კვირეულის (ადგომის) წინა დღეს, როდესაც დაბედებას, დამთვარევებას (ლიდშდოლეს) დაამთავრებენ. მაგრამ დაჭრამდე ჯერ საბძელში თივას და ახოს (უეხს) აუხსნიან ხელს (აშიაშეხ), მერე კი დაანაწილებენ და შეჭამენ.
დამატებითი ინფორმაცია: ტექსტი სვანურიდან ქართულ ენაზე თარგმნა ქეთევან მარგიანმა
თემი: მულახის თემი
სოფელი: ჟამუში
ტერიტორია: ზემო სვანეთი
წელი: 1946
მასალა: ქაღალდი, მელანი
ზომები: 20სმ × 17სმ
მდგომარეობა: დამაკმაყოფილებელი
დაზიანებები:
თეგები: აშიაშეზომხალემზირლოცვანაჭშხუნვარხული

სხვა გვერდები:


ამავე ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:

მსგავსი ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)


...
ხრაბ, ლიგერგი (გვ.3)

კრაბ არის ლიგერგის წინადღე. სრულდება შესაწირავები დიდი ღმერთისთვის. მეორე დღეს ...

...
ლამპრობა

ლამპრობა (ნამპრობ) ამ ღამეს გვჩვეოდა სეფისკვერების დაცხობა: კაცის სულადობ...

...
მეისრაბი (გვ.2.). სოფელი იფხი

ს. იფხი დავით çოტაშერ ნანსყანი. მეისარობა დღეს, პირველად, ღორის ხორცის ჭამა ჩვენ...

...
დიდი ხუთშაბათი (თანფა ცააშ) (გვ.2)

კერიიდან ნაცარს ამოიღებს ხოლმე და ერთ ადგილას შეინახავს კედელში ჩაშენებ...

...
გაზაფხულის გიორგობა (გვ.9.)

ზარების ხმას რომ გაიგონებენ, მაშინ ბავშვები, ქალები და მამაკაცები – ყვ...

...
ქალების დღე

მერე, ხუთშაბათს ისევ ქალების დღეა - „ზურêლìრე ცაìშ, რომლის წესებსაც ისე აღასრულე...

...
ლიქვრეში (გვ.5.)

ეს სოლომი არის გამძლეობის და ძალის მიმცემი და მიმნიჭებელი. ამ კათხას შესწ...

...
ყველიერის სამშაბათი

ყველიერის სამშაბათს გვჩვეოდა ლოცვა. ველოცებოდით ქუთაისის ღვთისმშობელს ...

...
ლიფანაალი-ადგომ (გვ.3.)

მეორე დღეს არის ნათლისღება, წყალკურთხევა (განცხდაბი). (შდრ. ძველი ქართ. ...

...
ზეცის ლამპრობა (დეცე ლამპრობ)

ზეცის ლამპრობა ხვდება ორ თებერვალს. იმ ღამეს არ აცხობენ სეფისკვერებს, არაა ...

...
ამაღლება (გვ.2.)

ერთ გიმუნდს ეკლესიის მინაშენთან, ლადბაშთან დადებს. ამ დიდ ჯოხს, ჭოკს (ლაყუ...

...
მუჰობ (გვ2)

მუჰობ- ანღლაბის შემდგომ პირველი კვირა. აღწერილია ამ დღეს შესასრულებელი წეს-ჩვეუ...

სხვა ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:

სხვა ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)


...
მიცვალებულის მოსახსენებელი დღე - ლაგუან

მიცვალებულის მოსახსენებელი დღე ლაგუან, გარდაცვლილის შემოსილი და იარაღასხმული მამ...

...
შრომის იარაღები

შრომის იარაღები საფარცხავი, ნაჯახი, ბარი, წერაქვი ...

...
მულახელები

ქალები, ბავშვები და მამაკაცები მულახის თემიდან...

...
გარდაცვლილის სულის მოსახსენიებელი სუფრა

გარდაცვლილის სულის მოსახსენიებლად გარეთ გაშლილი სუფრები...

...
თოხი

სამეურნეო იარაღი თოხი...

...
სამეურნეო იარაღები

სამეურნეო იარაღები მარცვლეული კულტურების მოსავლის ასაღებად. კევრი და უღელი, ღვლე...

...
დიდების რიტუალი გარდაცვლილ სულთა გაცილების დღეს ლიფანალის დასრუებისას

ოჯახების დიდების რიტუალით დავლა სულების წასვლის დღეს (ლიფანალის დასრულებისას)....

...
წისქვილი

ფოტოზე ხის ძველი წისქვილია აღბეჭდილი...

...
გარდაცვლილის სულის მოსახსენებელ დღეს გაკეთებული საკურთხი მოხარშული ხორცით

გარდაცვლილის სულის მოსახსენიელბელ დღეს მოხარშული ხორცით გაკეთებული საკურთხი ...

...
მესტიის ხიდი

ფოტოზე მოცემულია მესტიის ხიდი (1927 წელი) ...

...
ტაბლა კუბოსთან, გარდაცვლილი ქალის საყვარელი ნივთებით ლატალი

მაგიდა გარდაცვლილის თავთან; გარდაცვლილის საყვარელი საყოფაცხოვრებო ნივთებით და ...