| ტიპი: | ხელნაწერი | |
|---|---|---|
| დასახელება: | ზომხა-ახალი წლის დღესასწაული სვანეთში (გვ.5.) | |
| დასახელება (ორიგ.): | ზომხა | |
| ავტორისეული აღწერა: | მასალა ჩაწერილია მულახის თემის სოფელ ჟამუშში. 1946 წელს | |
| შინაარსი: | ლალაშს (გობს) ჩამოიღებს და დადგამს ფიქალზე (ღუმელზე). მერე უკვე მეორედაც აუხნის ხელს ოჯახის წევრებს / ჩაუტარებს ხელის ახსნის (ლიშიაში) რიტუალს; აუხსნის ხელს მთავარ სარიტუალო პურით (ფუსნა მუჟეღით) და თითო სეფისკვერით, იმიტომ რომ ხელცარიელი, რა თქმა უნდა, არ შეიძლება ხელის ახსნა, ხელის შენაცვლება (შიმი ლიფუშდე). მერე უკვე გარე მეკვლე მიდის. და ამ სახლში უკვე მოდიან სხვები, ყველანი ისინი, ვისაც სიამოვნებთ ამ ოჯახში მოსვლა და ამ სახლის ხელის ახსნა, ხელის შენაცვლება. ახალი წელი არის დღესასწაულების დასაწყისი, ამიტომ ამ დღეს მხოლოდ დაიბედებენ „დაიმთვარევენ“ (ჟი იდშდოლეხ) მუშაობას, თორემ მუშაობით მაონცადამაინც არავინ არ მუშაობს. ახალი წლის დღესასწაულის გამართვა ბევრ ოჯახს სჩვევია. ამიტომაც საახალწლოდ ყველა ამზადებს საკლავს. ამ საკლავს ჰქვია საახალწლო (ლეზომახ). მოიმარაგებენ არაყს და დაპატიჟებენ სხვა ოჯახებს და ქეიფობენ ახალი წელს, დღისაითაც და ღამითაც. მეორე წელს მეორე მოსახლე გააკეთებს ამგვარადვე. დღესასწაულების მასპინძლობისას წესია, რომ რამდენი კაციც არის ერთ მოსახლესთან, იმდენივე უნდა იყოს მომავალ წელს მეორესთანაც. თუკი რომელიმე კომლი, მოსახლე უფრო მრავალრიცხივანია, მაშინ საგანგებოდ გადაუდებენ მათ ულუფას, მათ წილს. ახალ წელს არც მიცვალებულებისთვის სუფრის კურთხევა გვჩვევია და არც ცხობა. მთავარი სარიტუალო პურის (ფუსნა მუჟეღის) ჭამა ქალებისთვის არ შეიძლება, აკრძალულია! მხოლოდ კაცებისთვის შეიძლება! მთავარ სარიტუალო პურს „ფუსტის წინამძღოლს“ (ფუსნა მუჟეღს) დაჭრიან ლიფანეს კვირეულის (ადგომის) წინა დღეს, როდესაც დაბედებას, დამთვარევებას (ლიდშდოლეს) დაამთავრებენ. მაგრამ დაჭრამდე ჯერ საბძელში თივას და ახოს (უეხს) აუხსნიან ხელს (აშიაშეხ), მერე კი დაანაწილებენ და შეჭამენ. | |
| დამატებითი ინფორმაცია: | ტექსტი სვანურიდან ქართულ ენაზე თარგმნა ქეთევან მარგიანმა | |
| თემი: | მულახის თემი | |
| სოფელი: | ჟამუში | |
| ტერიტორია: | ზემო სვანეთი | |
| წელი: | 1946 | |
| მასალა: | ქაღალდი, მელანი | |
| ზომები: | 20სმ × 17სმ | |
| მდგომარეობა: | დამაკმაყოფილებელი | |
| დაზიანებები: | ||
| თეგები: | აშიაშეზომხალემზირლოცვანაჭშხუნვარხული | |
სხვა გვერდები:
ამავე ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:
მსგავსი ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)
ლიâდçში// ლიქçრეში (გვ.1.)
მერე, კვირა დღეს ჰქვია ლიâდუში. ამ დღეს გირგვლიანები, სტეფლიანები და თამლიანები ...
აღდგომის კვირეული (თანფარელიდრე ) (გვ.1.)
აღდგომის შაბათ დღეს მღვდელი და დიაკონი ოჯახიდან ოჯახში დადიან აღდგომის კვი...
ლიჰლომალი (გვ.4.)
კი მოიხელთებენ. როგორც ამბობენ, კარგად, გვარიანად გამურვამ კარგი ახალი წ...
ლითოდრი (გვ.4.)
მიცვალებულის სახლეზე რასაც გაამზადებენ საკურთხს (საჭმელსაც და სამოსსაც), ი...
ზუზა დაიკ
16/04 ზუზა დიკ 29/04 მერე, ოთხშბათს ზუზა დიკ - ია (ზუზა-დიკ) ეს დღე უქმეა ქარის...
ლიფანაალი ადგომ (გვ.2.)
ლიფანაალი 0.5.0.1 ადგომ 18. 01 ლიფანალის პირველ დღეს ჰქვია ადგომ. ადგომ ყოველ...
ხრაბ, ლიგერგი (გვ.2)
კრაბ არის ლიგერგის წინადღე. სრულდება შესაწირავები დიდი ღმერთისთვის. მეორე დღეს ...
ლიგურკე
პეტრეპევლობის მერე 15 დღე უკლია კვირიკობამდე. იმ დღეს ყველა ოჯახი, ვისაც თხები ჰ...
მუჟღçრეში ლიგიერგი“//“ლიგიერგი ანგარიშ
დიდმარხვამდე ხუთი დღით ადრე „ლიგიერგის ანგარიშია“ და ჯგèრაგის დღეა. ჯგèრაგის კაც...
მარიამობის დღესასწაული (გვ2.)
08/09 ლამარია ლიფთგìლ 21/09 მარიამობის მერე, 8 სექტემბერს ლამარიას შობაა. იმ დღ...
სიკობ
07/04 სიკçობ 20/04 მეორე დღეს ჰქვია „სიკობ“ იმ დღეს კაცები ერთ - ერთი ოჯახიდან...
ლითნაღ (გვ.2.)
ლიâდუშის მეორე დღეს, ორშაბათს ლითნაღის ეძახიან. იმ დღეს ძღვენის მიმტანი ადამიანი...
სხვა ტიპის დოკუმენტები, ამავე ადგილიდან:
სხვა ტიპის დოკუმენტები, რომლებიც ასევე შექმნილია ამავე ადგილებში (მულახის თემი, ჟამუში, ზემო სვანეთი)
სამამაკაცო ლამპრების დაწვა საფლავებზე ლამპრობა დღეს
სამამაკაცო ლამპრების დაწვა საფლავზე ლამპრობაზე ...
საფუარის დასაყენებელი ხის კასრი
საფუარის დასაყენებელი ხის კასრი ...
გარდაცვლილის გამოსახულება (ნიშანი) სულის მოსახსენებელ სუფრასთან
გარდაცვლილის გამოსახულება წლისთავის სუფრასთან...
სახლების დიდებით შემოვლა გარდაცვლილ სულთა წასვლის დღეს (ლიფანალის დასრულებისას).
სახლების დიდებით შემოვლა გარდაცვლილ სულთა წასვლის დღეს (ლიფანალის დასრულებისას)...
ახალგარდაცვლილის საფლავზე გასვლა
ლიმერიეს დღეს ახალი გარდაცვლილებისთვის საკურთხის გარდა იციან სამოსის მიძღვნაც, რ...
ხის მორისგან გამოთლილი წყლის ჭურჭელი
ხის მორისგან გამოთლილი წყლის ჭურჭელი ...
ფარცხი
ფარცხი - მოხვნის შემდეგ მიწის მოსასწორებელი...
ხის ჯამი
ხის ჯამი ...
ტაბლა კუბოსთან, გარდაცვლილი ქალის საყვარელი ნივთებით ლატალი
მაგიდა გარდაცვლილის თავთან; გარდაცვლილის საყვარელი საყოფაცხოვრებო ნივთებით და ...
სამიწათმოქმედო იარაღები
სამიწათმოქმედო იარაღები-გუთანი და გუთნის ნაწილები განმარტებებით ...
ბეჩოს უღელტეხილი (3375მ)
ფოტოზე მოცემულია ბეჩოს უღელტეხილი...
არყის ხისგან სამამაკაცო ლამპრების დამზადება მიცვალებულთა სულების მობრძანების დღეს
არყის ხისგან სამამაკაცო ლამპრების დამზადება მიცვალებულთა სულების მობრძანების დღ...